Maar hoe krijg je mensen nou . . . → Read More: Serious gaming als eerste stap naar duurzame gedragsverandering]]> Het thema mobiliteit is een uitstekend thema voor een verduurzamingscampagne. Mobiliteit gaat iedereen aan. Iedereen komt hiermee in aanraking, want iedereen verplaatst zich. Vanzelfsprekend streven bedrijven en organisaties naar optimaal duurzaam gedrag van iedereen. Bijvoorbeeld in het geval van mobiliteit dat er meer gekozen wordt voor OV en fiets.

Maar hoe krijg je mensen nou zo ver dat ze voor een duurzame manier van verplaatsen gaan? Ik heb hierover Willemijn Brouwer, ontwikkelaar van serious game Mobilopolie geïnterviewd. Mobilopolie is een spelende manier om mensen in gesprek te krijgen over hun mobiliteitskeuzes.

Vraag aan Willemijn: Als je  Mobilopolie gaat spelen met mensen in je organisatie, is dan daarna iedereen om en kiest massaal voor het OV en de fiets?

“Nee, zo werkt dat natuurlijk niet. Het gaat erom dat mensen weten dat deze opties er zijn. En dat is een startpunt. Tijdens het spelen van het spel horen mensen van anderen hoe zij omgaan met mobiliteit. We kiest er bijvoorbeeld wel voor het OV en waarom? Zo ontstaat een gesprek en wederzijdse inspiratie. En door de situaties in het spel wordt je ook gedwongen na te denken over hoe je je zelf gaat bewegen.”

En waarom is dat zo belangrijk?

“Het is een belangrijke eerste stap! Het opent ogen en maakt bewust van mogelijkheden. Door het spel te spelen brengt het de mogelijkheden dichtbij jezelf”

Waarom is het spelen van een serious game te verkiezen boven het ophangen van posters of anderen oproepen tot gedragsverandering? Want in de serious game zelf zit helemaal geen directe oproep tot duurzaam gedrag.

“Al die oproepen zijn passief. Je denkt dan niet zelf na over je eigen situatie. Je leeft je niet in en denk niet bewust na over de vraag: ‚Wat betekent dit voor mij?’  Door het spelen van Mobilopolie ben je actief bezig met je eigen mobiliteitskeuzes. Je denkt na over hoe anderen denken en handelen én over jezelf. Die keuzes hoeven niet voor iedereen hetzelfde te zijn. Juist  door de verschillen wordt er geleerd!

En – niet onbelangrijk – het spelen van een serious game als Mobilopolie is leuk. Het geeft energie en een leuke groepsdynamiek. En je kunt er in een relatief korte tijd een grote groep mensen mee bereiken”

Kortom: waarom is een serious game als mobilopolie een goed idee als je keuzes wilt beïnvloeden? 

Pas als je afwegingen voor gedragsverandering toepast op jezelf en op anderen kun je je écht bewust worden van het (duurzaamheids-)thema – in dit geval mobiliteit.  En pas dan kun je je openstellen voor een informatiecampagne, projecten, activiteiten of maatregelen.  Een serious game is dé eerste stap om te komen tot bewustwording: de basis voor draagvlak zonder dwang. Een stap die helaas veel te vaak wordt overgeslagen.

Het probleem waar . . . → Read More: Eerste hulp bij weerstand tegen duurzaamheid]]> Er is één probleem dat door al mijn klanten naar voren gebracht wordt. Als antwoord stel ik dan altijd één en dezelfde vraag. En in 90% van de gevallen kan ik ook één en hetzelfde advies geven. Het is zo universeel en recht-toe-recht-aan, dat ik het in een kort artikel kan uitleggen.

Het probleem waar ik het over heb is weerstand. Weerstand bij collega’s van de duurzaamheidsprofessional. Weerstand die geuit wordt op het moment dat jij  met een nieuw project of idee komt. Met een verzoek om mee te doen, met een verzoek om hulp. Een bijdrage om tot een organisatie-brede gedragsverandering te komen. En de weerstand beperkt zich niet tot een simpel nee. Er wordt mij verteld over geschamper en directe afwijzingen. Een negatieve houding van ‚who cares voor duurzaamheid, dus wat kan mij dit project schelen’.

En omdat duurzaamheidsprofessionals zo gedreven zijn in werk komen deze afwijzingen nog eens extra hard binnen.

Mijn vraag luidt dan altijd: „Heb je deze mensen echt nodig? „Zijn deze mensen cruciaal voor de uitvoering van je project?” . Natuurlijk wil je dat iedereen direct enthousiast is, maar zo werkt het nu eenmaal niet. Als je kan loslaten dat je gelijk iedereen mee moet krijgen, is het antwoord op de vraag ‚heb je deze mensen nodig?’ in de meeste gevallen een nee.

Als het antwoord nee is, is mijn advies is heel simpel: Negeren! Niets mee doen.  Gewoon links laten liggen. In hun eigen niet-duurzame sopje laten gaarkoken. En als je bij een volgend project denkt: „Zal ik weer contact opnemen met deze mensen?”, is mijn antwoord:  begin er maar niet aan.

Als je kritisch naar je tijd kijkt zul je zien dat je een onevenredig groot deel van je tijd en energie besteedt aan mensen met weerstand. En als je nog beter kijkt zal blijken dat dit niet eens zo’n hele grote groep mensen is. Dat maakt je werk er niet leuker op. Je besteedt er zoveel tijd en energie aan dat je vergeet te kijken naar de mensen die wel willen! 

Er zijn ook collega’s die wel enthousiast zijn. Maar zij maken vaak minder herrie, of zijn zelfs onzichtbaar. Ga op zoek naar hen! En ga met hen de samenwerking aan. Dat zal je werk veel leuker maken!

En die weerstand types? Die hobbelen uiteindelijk wel mee!

P.S. In het enkele geval dat de persoon in kwestie wel cruciaal is voor je project kun je hier lezen hoe dit aan te pakken.

P.S. 2 : Wil je met mij sparren over welke acties je gaat ondernemen met de mensen die wél willen? Of  een geval van weerstand doornemen die wel op je kritische pad ligt? Of wil je advies over een andere barrière die jij ervaart in je werk als duurzaamheidsprofessional? Meld je aan voor een duurzame doorbraak sessie!

In eerdere blog Echte duurzaamheid begint bij echte duurzame mensen noemde ik . . . → Read More: Duurzaamheid mag – moet zelfs – persoonlijk zijn]]> Het zal geen geheim zijn dat ik vind dat duurzaamheid binnen bedrijven te veel over targets, plannen, meten en feiten gaat. Als vanzelfsprekend wordt de projectmanagement-route aangevlogen. Duurzaamheid is dan een project in de volle project portfolio; een nieuw extra schilletje rondom het bedrijf.

In eerdere blog Echte duurzaamheid begint bij echte duurzame mensen noemde ik de volgende drie kenmerken voor échte duurzaamheid:

• Het heeft een diepgewortelde drive als basis.
• Het zijn de mensen die het initiëren en het verschil maken.
• Het is gebaseerd op een gezamenlijke zorg voor ons grootst mogelijke systeem  en meest waardevolle asset: de aarde.

Mijn stelling is dat om duurzaamheid echt te laten beklijven er een change agent nodig is, die alle medewerkers weet te bewegen tot een duurzame attitude. Een aanjager van duurzaamheid die de duurzame onderstroom – die er écht in elk bedrijf is – weet te voeden en zichtbaar te maken.

Een belangrijke manier om dit voor elkaar te krijgen is duurzaamheid een persoonlijk accent te geven. Ga eens met elkaar in gesprek over persoonlijke drijfveren, interesses, aha-erlebnissen en ook over de ergenissen in relatie tot duurzaamheid! Waarom zijn dit nog zo zelden gespreksonderwerpen op de werkvloer? Waarom wordt er zo weinig gesproken over zorgen over de toekomst van onze planeet? Waarom wordt er zo weinig gefilosofeerd, gemijmerd of gedroomd over een totaal andere weg – de duurzame weg – die een bedrijf zou kunnen inslaan?

Bij deze dus een pleidooi om je gesprek over duurzaamheid vooral ook een persoonlijk gesprek te laten zijn, een gesprek uit het hart!

Een ervaring uit mijn eigen praktijk:

Een directeur  van een MKB bedrijf had aangegeven dat het bedrijf nu echt iets met duurzaamheid moest gaan doen, maar hij was nog zoekende hoe dit nader in te vullen. Hij wilde met duurzaamheid starten omdat hij andere bedrijven dit ook zag doen. „We kunnen niet achter blijven. Ook met het oog op de stijgende energieprijzen”.  Prima aanleidingen, maar het bleek nog niet voldoende om het management team direct mee te krijgen.

In een volgend gesprek vroeg ik hem wat duurzaamheid persoonlijk met hem deed. Hij vertelde toen dat hij al lang in het bestuur van de plaatselijke Rode Kruis vereniging zat en dat hij daar recent een lezing had gehoord van een internationale Rode Kruis medewerker die met eigen ogen had gezien en ervaren wat de invloed van klimaatverandering op de situatie in ontwikkelingslanden was. Het was in het gesprek direct merkbaar dat dit diepe indruk op hem had gemaakt. Hier lag voor hem een diepgewortelde motivatie om bij te dragen aan een duurzamere wereld.

Ik vroeg de directeur of hij zijn Rode Kruis verhaal wilde vertellen in de volgende directievergadering. En dat bleek een essentiële interventie.  Een aantal andere directieleden reageerden hierna ook persoonlijk. „Ik zie ook liever duurzaamheid hoog op de agenda dan project X, maar ik dacht dat….”, waarna een serie rationele redeneringen volgde. Natuurlijk was na deze middag duurzaamheid nog geen voldongen feit binnen het bedrijf, maar de directie had een belangrijke stap genomen door duurzaamheid persoonlijk in het hart te sluiten. En de praktische weerstand veranderde in praktische hordes die genomen moesten worden.

De toegevoegde waarde van de techniek inzien is eenvoudig. Het toepassen van de techniek is echter vaak lastiger.  Stel je wilt zonnepanelen laten plaatsen. Je moet je dan verdiepen in technische alternatieven. . . . → Read More: Duurzame techniek vraagt om organiserend vermogen!]]> Verduurzamen gaat gepaard met het toepassen van nieuwe technieken.  Iedereen kent bijvoorbeeld windmolens en zonnepanelen als technieken die fossiele brandstoffen kunnen vervangen.

De toegevoegde waarde van de techniek inzien is eenvoudig. Het toepassen van de techniek is echter vaak lastiger.  Stel je wilt zonnepanelen laten plaatsen. Je moet je dan verdiepen in technische alternatieven. Er moeten investerings- en terugverdienberekeningen gemaakt worden. En er komen veel vragen op je af: Wat is een goede leverancier? Waar vind ik een goede installateur? Hoe zit het met de huidige energieleverancier? Zijn er subsidieregelingen?

Voor een groter bedrijf is het zonnepaneel project een praktisch project, waar de facilitair manager wel raad mee weet. Voor veel consumenten zijn alle praktische zaken die hierbij komen kijken vaak een barriere om daadwerkelijk over te gaan tot het plaatsen van panelen. De duurzame wil is er wel, maar het is simpelweg te veel gedoe.

Een aantal organisaties hebben dit goed begrepen en zijn initiatieven gestart om consumenten te ontzorgen op dit gebied. Bijvoorbeeld  Zon zoekt dak van Natuur en Milieu in samenwerking met ASN Bank en Zonnekracht van Nudge. Tienduizenden zonnepanelen vinden hun weg naar de consument door dit soort organisaties! Hiermee zijn zij een belangrijke hefboom richting verduurzamen.

De kracht van dit organiserend vermogen ligt in het verbinden van de consumenten en wegnemen van barrières. Deze instellingen organiseren het toegankelijk maken van de techniek. En daarmee organiseren zij dus duurzaamheid!

Dit mechanisme kan ook heel simpel toegepast worden op andere technieken en binnen bedrijven. Beperk je dus in je bedrijf niet tot duurzame technieken die projectmatig geïnstalleerd kunnen worden. Ga eens na welke techniek er toegepast kan worden door medewerkers en organiseer een brede toepassing daarvan. Ga duurzaamheid organiseren!

Ik ben benieuwd naar voorbeelden. Ik lees ze graag  in de comments.

Ik vraag aan de mensen in de zaal wie zichzelf duurzaam vindt en of ze . . . → Read More: Hands up voor duurzaamheid! De kracht van verbinding]]> Ik ben een warm pleitbezorger van het organiseren van duurzaamheid als tegenhanger van het managen van duurzaamheid. Tijdens presentaties laat ik de toehoorders de mechanismen van het organiseren van duurzaamheid zelf ervaren door middel van een simpel ‘hands up’ experiment.

Ik vraag aan de mensen in de zaal wie zichzelf duurzaam vindt en of ze dat kenbaar willen maken door hun hand op te steken (dit werkt overigens het beste in een zaal met minimaal 30 mensen).  Jezelf duurzaam vinden is schijnbaar erg pretentieus, want dan volgt er slechts een enkel aarzelend vingertje dat gepaard gaat met wat aftastend om zich heen kijken.

Vervolgens vertel ik het verhaal van de Cultural Creatives. Dit zijn mensen die bezorgd zijn om onze planeet en die hun werk en leven duurzaam willen inrichten. 10% van de Nederlandse bevolking is Cultural Creative en de verwachting is dat dit groeit naar 20%. Een belangrijk kenmerk van deze groep mensen is dat ze het gevoel hebben dat ze een uitzondering zijn. Daarom treden ze vaak niet actief naar buiten met hun duurzame voorkeuren.

Als ik na het verhaal over de Cultural Creatives nogmaals vraag om de hand op te steken als men zich tot de groep ‘bezorgt om duurzaamheid’ rekent, dan volgen er meer vingers – de 10% klopt dikwijls. En ook deze keer als de handen omhoog gaan wordt er om zich heen gekeken. Maar dit keer met blikken van herkenning en verstandhouding. Er is verbinding!

En in deze verbinding ligt de basis van het organiseren van duurzaamheidsinitiatieven.

Ter illustratie een voorbeeld hoe dit werkte bij een presentatie voor studenten op een hogeschool. Ik had de studenten gevraagd in de huid te kruipen van de duurzaamheidsmanager van de hogeschool. We discussieerden over wat ze in deze rol zouden kunnen doen om het papierverbruik – volgens hen een belangrijk duurzaamheidsthema voor de school – terug te dringen. Er werd gesproken over regels en sancties. Maar hoe dit precies uit te voeren werd lastig gevonden en het leek de studenten nou ook niet zo’n leuke baan: papierpolitieagent.

In deze fase van de discussie vroeg ik de studenten de “hands up voor duurzaamheid vraag”. Vervolgens vroeg ik één van de dappere studenten die z’n hand had opgestoken wat hem persoonlijk ergerde als het over papierverbruik binnen de opleiding ging. Hij vertelde dat studenten bij enkele docenten verplicht zijn om werkstukken op papier in te leveren omdat de docent dan in de kantlijn correcties kan aanbrengen. Hij vond dit papierverspilling. Maar hij had er nooit over gedacht om hier in zijn eentje actie op te nemen.

Nadat – na het Cultural Creative verhaal – meer studenten hun hand opstaken, ontstond ook hier de herkenning. En nog belangrijker: er ontstond verbinding. De andere Cultural Creatives onder de studenten vonden dat de student zeker een punt had. Ze verklaarden bereid te zijn gezamenlijk dit specifieke papier-verspillende probleem op te pakken.  Want zelfs met slechts 4 studenten (in dit geval) heb je immers al een mini-crowd waarmee je aandacht kan vragen voor jouw issue. En daarnaast is er nu ook gezamenlijke denkkracht om de docent van creatieve oplossingen te voorzien. Zichtbaar zijn leidt tot verbinding. En verbinding leidt tot actie!

De vraag is of deze studenten ook tot actie zouden zijn overgegaan als er ‘van hogerhand’ werd uitgevaardigd dat er minder papier verbruikt moet worden. En de vraag is ook of  een voor papierverbruik verantwoordelijk duurzaamheidsmanager ooit zelf op dit idee had kunnen komen.

Actie vanuit de organisatie kan dus op een simpele manieren geïnitieerd worden. Faciliteer zichtbaarheid van en verbinding tussen de medewerkers die gedreven zijn en zelf ideeën hebben. Koester de mensen die hun handen durven op te steken: de koplopers voor duurzaamheid!