Duurzaamheid, Why on Earth? Dé vraag die ieder bedrijf zichzelf moet stellen

Zonnepanelen op het dak, een OV-pas voor de medewerker, FSC papier in alle printers, Fairtrade koffie in de koffiemachines. De werkplek verduurzamen is eigenlijk relatief eenvoudig en hoeft niet veel tijd te kosten. Wat geld beschikbaar hebben helpt natuurlijk.

Als je een stap verder wilt gaan, kies je voor een meetsysteem, komt er een handboek duurzaam inkopen en een communicatiecampagne. Dit kost al wat meer tijd, maar is te doen vanuit een projectteam of de duurzaamheidsafdeling.

Niets mis met deze acties. Maar bedrijven die deze wegen zijn ingeslagen, merken dat er toch een moment komt waarop het verduurzamen stagneert.

Er zijn twee essentiële zaken die aan de basis liggen van duurzaamheid die verdergaat *)

In de eerste plaats moeten alle medewerkers in het bedrijf een positieve houding ten opzichte van duurzaamheid hebben. Duurzaamheid moet als vanzelfsprekend onderdeel zijn van hun denken en handelen. Duurzaamheid is niet een afdeling. Duurzaamheid is een grondslag. Pas dan kom je verder na de projectmatige acties waar vaak mee gestart wordt.

Ten tweede – en eigenlijk is dit hét startpunt van duurzaamheid – moet het doel, beter gezegd de bedoeling, van het bedrijf duurzaam zijn. Een betere omschrijving voor duurzaam is hier ‘van betekenis zijn’. Van betekenis voor de aarde, de maatschappij en de mensheid.

Dé bijbehorende vraag, die elk bedrijf zou moeten stellen is

Waarom zijn wij als bedrijf op aarde? Wat komen wij brengen? Wat dragen we bij aan een duurzame aarde, aan de maatschappij, de mensheid? Ofwel: duurzaamheid? WHY ON EARTH?

why on Earth

En nee, we hebben het hier niet over een bijdrage vanuit een deel van de winst, of andere manieren om maatschappelijke betrokkenheid te tonen. Het gaat hier om de bijdrage die met het hoofdproduct of dienst geleverd wordt.

Voor de nodige bedrijven zal dit een confronterende vraag zijn. Maar moedige en visionaire bedrijven durven deze vraag aan zichzelf te stellen.

Kijk bijvoorbeeld naar een bedrijf als DSM.

Ooit begonnen als staatsmijnbedrijf in steenkolen, is DSM nu actief in gezondheidsmarkt. Als dit bedrijf geen ommezwaai had durven maken bestonden ze nu niet meer. Op de website van DSM is te lezen dat “Verbetering van kwaliteit van leven voor huidige en toekomstige generaties” centraal staat in de strategie. Dat is een helder antwoord op de vraag ‘Why on Earth?’

Ook wordt vermeld dat de missie wordt gedragen door de kernwaarde “DSM’s activiteiten moeten bijdragen aan een duurzame wereld”. Van steenkolen, via bulkchemie naar vitamines en hoogwaardige materialen. Er valt ongetwijfeld nog wat aan te merken op DSM als het over duurzaamheid gaat. Maar het is een goed voorbeeld hoe duurzaamheid en de ‘betekenis economie’ in de kern van het bedrijf zitten.

*) een eindpunt of ultieme definitie van duurzaamheid is niet te geven. Dat maakt het enerzijds lastig om een doel te stellen. Maar anderzijds maakt dit het ook makkelijk om minder verantwoordelijkheid te nemen dan zou kunnen.

Het beste antwoord op de vraag ‘Wegwerpbekertje of mok?’

Is het wegwerpbekertje slechter voor het milieu dan een afwasbare mok?

Ik kreeg onlangs deze vraag voorgeschoteld. En niet voor het eerst. Het is een vraag die binnen veel bedrijven tot discussie leidt. In de koffiehoek en – vaste prik – bij de start van een duurzaamheidsoverleg.

Deze vraag is exemplarisch voor duurzaamheidsdiscussies op de werkvloer. Ze gaan over feiten, vergelijkingen, onderzoeken en cijfers. Het reduceert een duurzaamheidsdiscussie tot iets waarvan het antwoord te vinden is in een tabel of uitgekauwde spreadsheet.

Mijn antwoord op de bekertjesvraag is een wedervraag. Waarom je je zou willen beperken tot cijfertjes om anderen te overtuigen? En waarom zou je een duurzaamheidsdiscussie willen platslaan tot een ja-nee, zwart-wit, voor-tegen verhaal?

En mijn advies luidt: “Make up your mind and start making waves!”

feitjes making waves

 

Want dat wat je uiteindelijk wilt, is meer duurzaamheid in je bedrijf nietwaar? Je wilt zoveel mogelijk aanhangers van jouw visie. En nog belangrijker, het moet voor jou leuk blijven. En zeg nou zelf, welles-nietes gedoe bij het koffieapparaat is niet leuk.

Dit zijn mijn tips om goed beslagen ten ijs te komen in de mokken-bekers en elke andere duurzaamheidsdiscussie.

  1. Storytelling in plaats van statistiek! Formuleer jouw persoonlijke en unieke verhaal bij jouw keuze. Waarom gebruik je een afwasbare mok? Of waarom ben je fervent inzamelaar van wegwerpbekers? Jouw verhaal bevat natuurlijk de feiten. Maar de feiten vul je aan met jouw persoonlijke overtuiging en ideeën. Heb jij grote zorg over gebruik van plastic? Dan lardeer jij jouw verhaal met verhalen over de plastic soep. Is het gebruik van gas voor warm afwaswater onacceptabel voor jou? Dan worden fossiele brandstoffen onderdeel van jouw verhaal. Misschien is jouw keuze een metafoor of symbool? Vertel dit! Maak jouw persoonlijke betrokkenheid bij het dilemma duidelijk.
  2. Spread the word! Durf dit eigen verhaal te vertellen. Dat maakt van jou een duurzaamheidsleider in plaats van een wandelende encyclopedie van duurzaamheidsfeitjes. En ja, dat is spannend. Maar het is ook ontzettend krachtig.
  3. Show it off! Als je fervent gebruiker bent van de afwasbare mok, gebruik deze dan met sier en vertier. Zorg dat je de meest prachtige mok hebt, het liefst met een schitterend bijbehorend verhaal. Drink uit je mok alsof je aan champagne nipt. Organiseer leuke herbal tea parties. Maak van het drinken uit een mok een fantastische experience. Hetzelfde geldt voor het inzamelen van wegwerpbekers. Ruim alles mooi op. Laat zien hoeveel er gerecycled wordt. Maak helder dat het systeem werkt. Welke stroming je ook kiest, maak er een positieve beweging van. Zorg dat je collega’s willen volgen in plaats van met je in discussie willen gaan.

En wil je je niet 100% beperken tot een bottom-up beweging, maar wil je besluitvormers of managers betrekken bij jouw keuze? Hiervoor heb ik nog extra tips:

  1. Spot on business case. Zoek precies uit hoe de situatie is geregeld is binnen jullie bedrijf. Hoe worden de wegwerpbekers nu ingezameld? Welk bedrijf haalt de bekers op en hoe worden ze gerecycled? Hoe wordt de afwas gedaan binnen jullie bedrijf? Hoe wordt het water verwarmd? Als je toch voor de cijfertjes gaat, zorg dan dat je precies weet hoe het zit in jullie specifieke situatie. Maar gebruik de getallen niet voor oeverloze discussies met schampere collega’s. Maak een overtuigende business case voor de besluitvormers. Ja, ook als dit totaal niet jouw eigen werk is. Respect en waardering zulje sowieso krijgen. En wie weet krijg je ook nog gelijk!
  1. Corporate storytelling. Net zoals je een persoonlijk verhaal kunt opstellen, kun je dit ook doen voor jullie bedrijf. Zoek de kernwaarden, mission statement, of welke uiting jullie bedrijf dan ook heeft, op, en kijk hoe jouw duurzame keuze hierin past. Gaan jullie voor kwaliteit en langdurige relaties? Dat past toch slecht bij een wegwerpcultuur niet waar? Zijn jullie super innovatief? Dan zou de circulaire economie toch appeltje-eitje moeten zijn en dat zou toch al primair bij het koffiedrinken tot uiting moeten komen.

Ben je toch op zoek naar de feiten, hierbij een artikel waarin de algemene vergelijking gemaakt wordt. Voor deze specifieke situatie is het een dubbeltje op zijn kant. Maar dat maakt de bekertjes-mok discussie het perfecte duurzaamheidsdilemma voor persoonlijke invulling. Juist dan kan jouw verhaal en het verhaal van het bedrijf de doorslag geven.

De tips zijn van toepassing op elk ander onderwerp op de werkvloer. En vergeet niet: elk duurzaamheidsthema is het waard om voor gestreden te worden, hoe relatief klein dan ook.

 

 

Preaching to the converted heeft zin!

Op woensdag 26 oktober bezocht ik ‘s avonds de Nationale Klimaattop om de film Before the Flood van Leonardo di Caprio te zien

De klimaattop werd die ochtend geopend door minister President Rutte. En hij bestempelde zijn toespraak met oproep tot actie voor klimaat als ‘Preaching to the converted’. Prediken voor hen die al bekeerd zijn. Hij stond die dag voor een zaal vol met professionals die zich vanuit allerlei verschillende organisaties en bedrijven bezig houden met klimaat en duurzaamheid. En ongetwijfeld zijn de meeste van deze mensen al lang overtuigd van de nut en noodzaak van klimaatmaatregelen. Dus er zit een kern van waarheid in. ‘Is het niet beter om naar bedrijven, organisaties en mensen te gaan die nog niets met duurzaamheid en klimaat doen en daar je verhaal vertellen?’, zou je je kunnen afvragen.

Ik vind dat preaching to the converted absoluut zinvol is. Het is zelfs een must.

‘Prediken’ draagt enorm bij aan empowerment. Het zorgt ervoor dat mensen nog meer gedreven en gemotiveerd raken.
En het helpt ze om in de praktijk aan het werk te gaan. In dit geval dus om nog meer bij te gaan dragen aan oplossingen voor klimaatproblematiek, of om nieuwe wegen te zoeken voor deze oplossingen.

Waarom werkt dit zo goed?

Allereerst zitten ‘de bekeerden’ samen in een zaal. Alleen al het grote aantal mensen geeft een groot gevoel van verbinding. Het geeft een gevoel van ‘Ik ben niet alleen’ en ‘mijn geploeter heeft zin’. Al die professionals doen complex en belangrijk werk, vaak in een wereld waar ze moeten knokken voor hun positie. Tijdens zo’n bijeenkomst zie je dat je met heel veel bent. En dat voelt goed, het is een belangrijke steun in de rug.

En als er een vlammend betoog gehouden wordt, dat vanuit het hart komt en de harten van de toehoorders raakt, is het effect nog vele malen groter. Dus een indrukwekkende klimaatdocumentaire zoals Before the Flood, is een goede katalysator voor nog meer actie. De aanwezigen voelen zich na het kijken vastberaden om weer aan de slag te gaan. Een welkome positieve duw die de intrinsieke motivatie weer doet oplaaien.

Mijn advies is dus: verbind je regelmatig met gelijkgestemden in je omgeving. Vertel elkaar verhalen (of kijk samen naar een film). Deel de resultaten die je hebt behaald. Herken de problemen waar je tegen aanloopt. Motiveer elkaar. Blijf vertellen waarom je werk en inspanningen belangrijk zijn. Zoek elkaar op.

preachingt-to-the-convertedPreaching to the converted heeft zin. Is zelfs essentieel. Het is het startpunt voor een groeiende groep ‘bekeerlingen’. Het startpunt van elke verandergolf die Wavemakers in gang zetten.

Ikzelf ga graag op 1 december voor je ‘prediken’ bij mijn inspiratieworkshop Wavemakers United. En dan leer ik je ook hoe je zelf een empowering omgeving voor jezelf en je ‘mede-bekeerlingen’ kunt inrichten, voor meer duurzaam succes. Kijk hiervoor op Wavemakers United